سیه رود - ارسباران، زرباران می شود


	ارسباران، زرباران می شود هفته ی پیش رئیس سازمان صنایع و معادن آذربایجان شرقی اعلام کرد « معدن طلای هیزه جان ـ شرف آباد در منطقه ورزقان به عنوان نخستین معدن طلای استان به زودی به بهره برداری می رسد.» محمد علي بانان با بيان اينکه مطالعات اکتشافي در اين محدوده نتايج بسيار اميدوار کننده اي داشته است، افزود:« طبق نظر کارشناسان ، اين معدن داراي ذخيره قطعی 250 هزار تن طلا با عيار متوسط 2/7 گرم بر تن و ذخيره احتمالي 2/2 ميليون تن با عيار 1/6 گرم بر تن است.» به گفته وی، « اين معدن با صرف هزينه‌اي بالغ بر سه ميليارد و 840 ميليون ريال و پس از اتمام اكتشافات تكميلي در سال گذشته، اوايل سالجاري موفق به دريافت گواهينامه كشف شد و به زودي و همزمان با دريافت پروانه بهره برداري فعاليت خود را آغاز مي‌كند. » بانان تصريح كرد:« با آغازاستخراج از اين معدن، كارخانه فراوري طلا نيز در جوار آ‌ن احداث مي‌شود كه با ظرفيت توليد 325 كيلوگرم طلا در سال يكي از مجهزترين كارخانه‌هاي فراوري فلزات گرانبهاي كشور خواهد بود.» زمین 4.5 میلیارد سال عمر دارد و 65 میلیون سال اخیرش « سنوزوییک » یا دوران سوم نام یافته است. فعالیت های ماگمایی در این دوران منطقه ی آذربایجان را به « ایالت آتشفشان » ها تبدیل کرده و از نظر حجم مواد بیرون ریخته، « سهند » و « سبلان » برجسته اند و اما توده های نفوذی در جریان این فعالیت ها به ویژه در دوره های « ائوسن » و « الیگوسن » ( حدود 58 تا 36 میلیون سال پیش ) قره داغ را به معدن بزرگی از کانی های ارزشمند مبدل ساخته است که « مس » و « طلا » در میان آن ها شاخص ترند و کانسارهای مس سونگون و مزرعه اهر به مرحله ی « معدن » و « استخراج » رسیده اند. در سال 1378 « پروژه ی اکتشاف طلای اپی ترمال و مس مولیبدن پورفیری در زون ارسباران » از سوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور کلید خورد که در گستره ای به وسعت 24200 کیلومتر مربع به اجرا در آمده است. ناحیه ی ارسباران اگرچه از دیرباز مورد توجه زمین شناسان و کاوشگران معدنی بوده، اما اکتشافات سیستماتیک در آن صورت نگرفته بود. تا این که با اجرای پروژه ی ارسباران از سال 1378 تا کنون محدوده های امیدبخش متعددی از کانی سازی طلا و مس در این ناحیه کشف و شناسایی شده و برخی از آن ها مانند « مسجد داغی » ، « شرف آباد ـ هیزه جان » ، « صفی خانلو ـ نقدوز » ، « نبی جان » ، « زگلیگ » و « ساری خانلو » از مرحله ی اکتشافات تکمیلی عبور کرده اند. کانسار طلا و مس « مسجد داغی » به وسعت 8 کیلومتر مربع در 5 کیلومتری غرب سیه رود در شمال غرب ارسباران ( دیزمار غربی ) و در کنار رود مرزی آراز در مختصات « 38،52،30 » عرض شمالی و « 46،56،10» طول شرقی از سال 1379 تحت مطالعات اکتشافی قرار دارد. عیار طلا به طور متوسط 15 گرم در تن و ذخیره قطعی 1 و احتمالی 2 تن طلا تخمین زده می شود. کانسار « شرف آباد ـ هیزه جان » با وسعت 15 کیلومتر مربع در30 کیلومتری شمال غرب ورزقان و در مختصات « 38،37،8 » عرض شمالی و « 46،29،52 » طول شرقی قرار دارد و از سال 79 در چارچوب « پروژه اکتشاف طلای ارسباران » شناسایی و معرفی گردیده است. در این کانسار با عیار 15 تا 20 گرم در هر تن، 4 تن طلای خالص تخمین زده می شود. کانسار طلای « نبی جان » با وسعت 9 کیلومترمربع در 21 کیلومتری جنوب غربی کلیبر و در مختصات « 38،46،30 » عرض شمالی و « 46،48،30 » طول شرقی از سال 79 تحت مطالعات اکتشافی قرار دارد. عیار طلا همراه فلزات دیگر این کانسار متفاوت است و تا 12 گرم در تن تخمین زده می شود. ذخیره ی قطعی طلا در این کانسار 700 تن پیش بینی شده است. کانسار « صفی خانلو ـ نقدوز »به وسعت 18 کیلومتر مربع، در 22 کیلومتری جنوب شرق اهر و در مختصات « 38،23،48 » عرض شمالی و « 47،20،53 » طول شرقی واقع شده و در سال 1378 شناسایی و معرفی شده است. محدوده های اصلی این کانسار شامل یوسفلو، صفی خانلو، قزل قیه و غرب نقدوز می باشد که گسترش طولی هر یک از آن ها بین 700 تا 900متر می باشد. عیار طلا در این کانسار 17 گرم در تن است. کانسار « زگلیگ » با وسعت 12 کیلومتر مربع در فاصله ی 25 کیلومتری شرق اهر و در مختصات « 38،26،23 » عرض شمالی و « 47،20،52 » طول شرقی قرار دارد. در سال 79 معرفی و در اختیار طرح اکتشاف سراسری سازمان زمین شناسی قرار گرفت و اکتشافات معدنی از سال 1381 در حال انجام است. عیار میانگین در آن 3.5 گرم بر تن است. کانسار « ساری خانلو » در 25 کیلومتری شمال شرق اهر در مختصات « 38،33،33 » عرض شمالی و « 47،33،58 » طول شرقی، پس از نمونه برداری های سیستماتیک در سال 79 معرفی و پس از بررسی های مقدماتی در سال 1380، توسط سازمان صنایع و معادن استان اردبیل و بوسیله کارشناسان سازمان زمین شناسی شمال غرب کشور مورد بررسی قرار گرفت. عیار نمونه های برداشت شده، از 300 میلی گرم تا 14 گرم در تن متغیر بوده است. در سایت داده های علوم زمین کشور، کانسارهای طلای متعددی در محدوده ی منطقه ی ارسباران معرفی شده است که اغلب آن ها با کانی های متعدد دیگری به ویژه مس همراه هستند. این کانسار ها در گستره ی « 38،17،30 » تا « 38، 52، 30 » عرض شمالی و « 46، 14، 30 » تا « 47، 43، 30 » طول شرقی در زون ارسباران و اغلب در محدوده ی جغرافیایی شهرستان های اهر، ورزقان و کلیبر و تعدادی در شهرستان های جلفا ( دیزمار غربی ) و مشگین شهر ( شرق اهر ) واقع شده اند. این کانسارها که در مرحله ی مطالعات اکتشافی هستند و هنوز به استخراج نرسیده اند، عبارتند از: « یوسف لو »، « هیزه جان »، « نقدوز»، « نبی جان »، « میوه رود »، « موویل »، « مسجد داغی »، « مزرود »، « مزرعه »، « مردانل»، « مارگز »، « گل درق »، « گامیش اولان »، « کیقال »، « قره چی »، « قره چیلر1 »، « قره چیلر 2»، « قاجار »، « عباس آباد »، « صفی خانلو2»، « صفی خانلو 3»، « سیه کلان »، « سونگون»، « ساری خانلو»، « زگلیگ »، « زرینه رکاب »، « خوینرود 1»، « خوینرود 2»، « خوینرود 3»، « خاروانا »، « اندریان »، « انجرد » ،« آقا میرا» و ... در این کانسارها عیار 3 تا 30 گرم در تن، پیش بینی و ذخیره قطعی قابل توجهی نیز تخمین زده شده است. به عنوان نمونه برای کانسار« نبی جان » در 21 کیلومتری جنوب غربی کلیبر به مساحت 9 کیلومتر مربع، 700 تن طلا ذخیره قطعی مطرح شده است. تبدیل این همه کانسار به معدن و استخراج طلا و ایجاد کارخانه های متعدد مربوط در منطقه، تحول عظیم اقتصادی را موجب خواهد شد. هم اکنون مرکز اکتشافات معدن شمال غرب کشور در اهر فعال است و تمرکز فعالیت های اکتشافی معادن طلا در این شهر و ایجاد صنایع مربوط، ارسباران را به قطب طلای کشور تبدیل می کند. نکته ای که البته پیش تر مورد توجه بوده است. ولی الله دینی نماینده مردم اهر و هریس در مجلس هفتم، دوم شهریور 84 اعلام کرد: « نيمي از طلاهاي اكتشافي كشور در ارسباران قرار دارد.» این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس اظهار داشت:« وزارت صنايع و معادن نيمي از ذخاير شناخته شده طلاي ايران را در منطقه ارسباران آذربايجان شرقي، تحت شناسايي رسمي قرار داده و اين ذخائر كه شامل طلا و مس بوده، در نقدوز، قزل قيه، صفی خان لو و زكليك و... قرار دارند.»( فارس، شماره:8406010147 ) پیش تر از آن سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی خبری با تیتر « ارسباران قطب طلایی کشور می شود.» را منعکس کرده بود. این را مجری طرح طلای ارسباران گفته بود.مجری طرح طلای ارسباران با بیان این که « زون ارسباران، به عنوان یکی از قطب های معدنی پتانسیل دار کشور به خصوص اکتشاف کانسار طلا شناخته شده است.»، افزود:« عملیات اکتشافی در این زون در وسعتی حدود 24 هزار و 200 کیلومتر مربع و در 110 برگه زمین شناسی یک صد هزار در حال انجام است و مشاهدات اولیه و نمونه برداری ها نشان از پتانسیل غنی کانی سازی طلا در این زون داد.» ( 12 شهریور 83، سایت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ) در سال 85 مدیر امور اکتشاف سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور از آغاز همکاری جمهوری آذربایجان با ایران در « اكتشاف ذخاير طلا در زون ارسباران » خبر داد. بهروز برنا گفت: « با توجه به مشابهت های زمین شناسی و متالوژی ایران و آذربایجان و اجرای هر چه سریع تر اکتشاف طلا در زون ارسباران سازمان زمین شناسی دور جدیدی از همکاری های خود را با این کشور آغاز کرده است.» ( روزنامه ابرار اقتصادی، شماره 2303، 27 تیر 85 ) به هر حال معدن شرف آباد ـ هیزه جان آغازگر استخراج طلا می شود تا کانسارهای دیگر طلا در پی آن صف بکشند و با شناسایی و کشف و استخراج فلزات دیگر، ارسباران و رشته کوه قره داغ به تمامی معدن بزرگی خواهد شد که حیات انسانی و طبیعی را دگرگون خواهد ساخت.کشف معدن و استخراج و ساخت کارخانه اگرچه در نگاه اول برای منطقه ی محروم ارسباران با نرخ بالای مهاجرت و بیکاری و بی سوادی بسیار خوشحال کننده است، اما آثار زیست محیطی استخراج این همه معدن بسیار ویرانگر خواهد بود. چه پیامدهای زیست محیطی استخراج مس سونگون امروزه برای همه آشکار است. لذا تمرکز مدیریت معدنی در این منطقه با در نظر گرفتن استانداردهای زیست محیطی بسیار ضروری است. و نکند دست مردم از کیسه یِ پرِ طبیعت خالی بماند و تنها آلودگی های مرگبار فعالیت های معدنی نصیب شان گردد، به گونه ای که زری از خاک درآید و آب و خاک و هوای قره داغ نابود گردد. با این همه، معدن یکی از توان های محیطی منطقه ی ارسباران است و باید پیش تر از این دست این منطقه را در راه توسعه می گرفت. ارسباران یکی از مناطق 20 گانه ی معدنی کشور است. معادنی که باید در توسعه ی آن به عنوان پتانسیل قوی تعریف شود، نه این که تنها معدن باشد، تصور غلط و تصمیم اشتباهی که ساخت کارخانجات مس در خاتون آباد کرمان را با مس سونگون توجیه و ساخته است. و نگاهی نادرست و تمرگز گرا که صنایع جانبی مربوط به این معادن را از استان و حتی منطقه ارسباران دور می خواهد. تمرکز مدیریت معادن ارسباران باید در این منطقه صورت گیرد و استقرار « مرکز اکتشافات شمالغرب کشور » در اهر و بازگشت شرکت مس مزرعه به این شهر،از این حیث بسیار حائز اهمیت و امیدوار کننده است. فرماندار اهر اخیراً در این خصوص با اشاره به پتانسیل های بالقوه در بخش معدنی شهرستان اهر گفت: « مرکز اکتشافات شمالغرب کشور در جهت تسریع در اکتشافات و شناسایی معادن منطقه در این شهرستان مستقر شده است که امید است با برنامه ریزی مدون از استعدادهای منطقه در این زمینه به نحو احسن استفاده شود.» در سطور بالا آمد که « ارسباران قطب طلایی کشور می شود.» امید که چنین باشد، و تنها « قطب طلای کشور » نباشد. به عبارتی حیات انسانی قره داغ نیز رنگ طلایی یابد و سال ها محرومیت و مهاجرت و بیکاری و عقب افتادگی را درمان کند. و آن چه نباید مورد غفلت قرار گیرد، محیط زیست ارسباران است که اگر نابود شود، حیات طلایی هم در آن معنادار نخواهد بود. جنگل های ارسباران مورد تهدید است و تهدید محیط زندگی حیات وحش آن را شاهد هستیم و گاه و بیگاه خبرهای ناگواری در مورد آن ها به گوش مان می رسد. پایان سخن این که، طلای ارسباران باید بیش تر و بهتر مورد توجه قرار گیرد و در توسعه ی منطقه تعریف خاص و علمی خود را یابد و استقرار فعالیت های اکتشافی و صنایع مربوط در شهرک های صنعتی منطقه با حساسیت تمام دنبال شود. کمااین که چندی است موانع توسعه و قابلیت های طبیعی ارسباران مورد توجه و تأکید مسئولان محلی نیز قرار گرفته است. \|+\| نوشته شده توسط آرازجوانی در چهارشنبه دوم مرداد 1387 \|