تبليغاتX
سیه رود
 زمین شناسی پزشکی {مس}


مس اولین عنصر شناخته شده است و فلزی نسبتا قرمز رنگ است و قابلیت هدایت الکتریکی و حرارتی بالایی دارد. مس از پرکاربردترین فلزات در صنعت است. مس در صنایعی از قبیلِ الکترونیک (در سیم ها، لامپهای پرتو کاتدی، در IC ، لامپهای خلاء، کلیدها و تقویت کننده های الکترونیکی)، صنایع نظامی (تهیه اسلحه)، صنایع فلزی (تهیه آلیاژها و تهیه سکه ها)، وسایل آشپزخانه، در تصفیه آب، به عنوان واکنشگر در شیمی، در تهیه سموم کشاورزی و .... کاربرد دارد.
مس یکی از عناصر رایج در طبیعت است که بر اثر پدیده های طبیعی در محیط زیست به مقدار فراوان یافت می شود. بسیاری از ترکیبات مس در رسوبات یا ذرات خاک ته نشین شده یا به این ذرات می چسبند. ترکیبات قابل حل مس ممکن است برای سلامت انسان مضر باشند. معمولاً پس از فعالیتهای کشاورزی ترکیبات محلول در آبِ مس، در محیط آزاد می شوند.
به علت انتشار آبهای آلوده به مس درکناره رودخانه ها، گل و لای آلوده به مس تجمع می یابد. مس، در اثر احتراق سوختهای فسیلی وارد هوا می شود. این مس، قبل از این که به واسطه بارش باران ته نشست کند ، مدتی طولانی در هوا باقی می ماند. بنابراین میزان آن در خاک کاهش می یابد. در نتیجه بعد از ته نشست مس موجود در هوا، خاک حاوی مقدار زیادی مس خواهد بود.
مس هم از طریق منابع طبیعی و هم در اثر فعالیتهای بشری، در محیط پراکنده می شود. از جمله منابع طبیعی آن، گرد و غبار حاصل از باد، گیاهان فاسد شده، آتش سوزی جنگلها و آب دریا می باشد. تنها تعداد اندکی از فعالیتهای بشری که باعث انتشار مس می شوند، مشخص شده اند. عوامل دیگر انتشار مس، فعالیتهای معدنی، تولید فلز، تولید چوب و تولید کودهای فسفاته است.
مس عموما در نزدیکی معدنها، مکانهای صنعتی و محل دفع زباله ها یافت می شود. مس در محیط زیست تجزیه نمی شود و به همین علت وقتی در خاک باشد، در گیاهان و جانوران تجمع می یابد. در خاکهای غنی از مس تعداد محدودی از گیاهان شانس بقا دارند. به همین علت است که در نزدیکی کارخانجات مس، پوشش گیاهی زیادی وجود ندارد. به خاطر اثرات مس بر گیاهان، بسته به اسیدیته خاک و میزان مواد آلی، این عنصر تهدیدی جدی برای مزارع محسوب می شود. هنگامی که مزارع با مس آلوده شوند، جانوران غلظت بالاتری از مس را جذب می کنند که به سلامت آنها آسیب می رساند.
مقدار مس موجود در هوا بسیار کم است، بنابراین تنفس مس خیلی ناچیز است. اما افرادی که در نزدیکی مناطقی که به ذوب و فرآوری مس می پردازند، زندگی می کنند، ممکن است مقدار بیشتری مس در مقایسه با افراد عادی دریافت و استنشاق نمایند. در لوله کشی برخی از منازل از لوله های مسی استفاده می شود. افرادی که در چنین خانه هایی زندگی می کنند، نیز مقدار مس بیشتری در مقایسه با افراد عادی مصرف می کنند. زیرا ممکن لوله ها با گذشت زمان پوسیده شوند و مقداری از مس وارد آب آشامیدنی شود.
تاثیرات مس بر انسان:
معمولا ما انسانها در معرض آلودگی با مس قرار داریم. مس در انواع مختلف غذاها، آب آشامیدنی و هوا وجود دارد. به همین دلیل روزانه ما مقدار قابل توجهی مس از طریق خوردن، آشامیدن وتنفس دریافت می کنیم. جذب مس برای بدن انسان حیاتی است. زیرا مس جزء عناصر کمیابی است که بدن انسان به آن نیاز دارد. مس به عنوان مركز فعال کوپرُ آنزیم هایی نظیر سیتوکروم اکسیداز c كه جزیی از زنجیره تنفسی میتوکندری ها است عمل می کند. کمبود جزئی مس در تعدادی از جوامع انسانی دیده شده است. در یک بررسی در تعدادی از بچه هایی که دچار کمبود مس بودند علائمی نظیر هیپوترمی، اختلالات ذهنی، مشکلاتی در مو، ناخن، پوست و بعضی بافتها مشاهده گردید. در مقابل مسمومیت با مس نیز موجب اختلالات ژنتیکی می شود. میزان مجاز مس موجود در رژیم غذایی در آمریکا و کانادا برای بزرگسالان ۹ میلی گرم در روز و حداکثر مقدار آن ۱۰ میلی گرم در روز تعیین شده است.
اگرچه بدن انسان می تواند مقدار زیاد مس را تحمل کند، اما مقدار زیاد آن برای سلامت انسان ضرر دارد. گزارشهای زیادی در مورد مسمومیت با مس در نتیجه بلع مشروبات (حاوی آب) که با مس آلوده شده بودند و همچنین بخاطر مصرف نمکهای حاوی مقادیر بالای مس وجود دارد. در محیط کار، انتشارمس منجر به ایجاد عوارض آنفولانزا مانندی می شود که به نام تب فلز شناخته می شود. این عوارض بعد از دو روز از بین می رود و در اثر حساسیت بیش از اندازه ایجاد می شود. قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مس، باعث آبریزش بینی، دهان و چشم، سردرد، دل درد، سرگیجه و اسهال و استفراغ، اسهال، تپش قلب و مشکلات تنفسی می شود.
جذب مقدار زیادی مس باعث آسیب کبد و کلیه و حتی مرگ می شود. اما سرطان زایی مس هنوز اثبات نشده است. مس هم به شکل فلزی و هم به صورت فلز پرکننده یافت می شود. استنشاق فیوم های مس می توانند سبب تب دود فلزی شده و عوارضی در ریه ایجاد کند که کوپروزیس نامیده می شود. در بیماری ویلسون، سمیت مس باعث سیروز هپاتیتی، آسیب مغز، بیماریهای کلیوی و رسوبگذاری مس در قرنیه می شود.
در بسیاری از مقالات علمی، رابطه میان قرار گرفتن در معرض غلظت بالای مس برای مدت طولانی و کاهش هوش در نوجوانان مشخص شده است. ارتباط آن با ایجاد سرطان در انسان مورد بررسی است.

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در شنبه سی و یکم فروردین 1387  |
 

روش شناسایی سنگ های رسوبی
.1. سنگهای رسوبی با آب بوی نم باران می دهند (سنگهای رسی)
.2. با اسید کلریک واکنش می دهد (سنگهای دارای بیان کربنات)
.3. با ناخن خط بر می دارند (ژیپس)
.4. با چکش صدای بم می دهند (ماسه سنگ)
.5. با زبان مزه شوره یا تلخ می دهد (به ترتیب نمک و سیلویت)
سنگهایی رسوبی به شش دسته تقسیم می شوند  
الف ) شیمیایی محلول
متبلور مثل اسپات دیسلند (کلسیت متبلور با کلریک اسید می جوشد .)
رشد بلور در کلسیت متبلور (اسپات دیسلند) متوازی اضلاع است
اگر بی شکل باشد اُاُلیت (دانه های کلسیت در درون سنگ است)
ب ) شیمیایی هوازده
تراورتن (سنگ مادر سیدریت
FeCO3) تغییر رنگ یک فاکتور شیمیایی است و ربطی به بیان ندارد . فقط عنصر Fe
از قرمز به زرد لیمویی تغییر رنگ می دهد .
کائولن هم شیمیایی هوازده است که از تجزیه فلدسپات ها یا کانی های رسی به دست می آید .
ج ) بیوشیمیایی
جانوری (دو کفه ای ، نومولیت و...) ، گیاهی ( رشد عمودی داشته باشد
Zesil Corall
رشد عرضی داشته باشد
Siclo Corall )
د ) اواپریت ها
گچ آبدار (ژیپس) با ناخن خط برمی دارد جلای شیشه ای دارد و اگر آب خود را از دست دهد . انیدریت گفته می شود .
علت اینکه اواپریت ها را جز سنگهای تبخیری به حساب نمی آورند این است که تبدیل حالت ماده از جامد به جامد است .
ه ) تبخیری
بلور آن اگر مکعب مستطیلی بود سیلویت است که البته تلخ هم می باشد .
بلور آن اگر مکعبی بود نمک است که البته شور هم می باشد .
ر ) تخریبی (کلاستیک)
هر مواردی که در مسیر حمل و نقل (حوزه رسوبی جریانی) قرار بگیرد و فاکتور جریان یا ترانس پورت آب باشد رسوبات تخریبی به وجود می آید .
ویژگی این نوع سنگها دانه بندی آنهاست
(02/0 – 0 ) ریز دانه (بر حسب میلیمتر)
(2 – 02/0 ) متوسط دانه (بر حسب میلیمتر)
(بزرگتر از 2 میلیمتر ) درشت دانه یا قلوه سنگ
پیرو کلاستیک ( آذرآواری) که به آن آگلومرا گفته می شود زیرا منشا آن آذرین و محل تشکیل رسوبی است .
ز ) سنگهای درهم
مرمریت ← دگرگونی ← منشا دگرگونی در حوزه رسوبی دارد .
مارن یا مارل ( اگر رس آن زیاد باشد به آن کلی گفته می شود.)
مارن با آب بوی نمک باران می دهد .
رنگ قرمز مارن از آهن موجود در آن است .
بیومیکریت ← با بیان آهک چون در اسید کلریک می جوشد .
نکته : (یت) بیان سنگ شدگی در رسوبی است .
نکته : لایه بندی در نمونه دستی مشاهده نمی شود .
آراگونیت ، توفیت ، دو لومیت
اگر مارن با آب گل شود کلی نامیده می شود .

                                                       سنگ شناسی رسوبی
سنگ هاي رسوبي

سه جزء اصلي بافتي سنگ هاي رسوبي تخريبي عبارتند از1 - دانه ها كه در حد گراول ، ماسه ، و سيلت مي‌باشند

2- ماتريكس يا ماده زمينه كه از ذرات دانه ريز در حد سيلت و رس تشكيل شده و دانه هاي رسوبي را در بر مي‌گيرد.

3- سيمان كه به صورت شيميايي تشكيل شده وعمدتاً از جنس سيليس و يا كربنات كلسيم مي باشد، البته برخي از اوقات سيمان از جنس اكسيد آهن نيز دربين دانه ها تشكيل مي شود. سيمان مي شد چسب دانه‌ها را به يكديگر مي چسباند. در بسياري از مواقع بين دانه ها فضاهاي خالي باقي مي ماند كه بعداً ممكن است توسط آب هاي زيرزميني و يا نفت و گاز اشغال شود كه برخي از رشته هاي تخصصي زمين شناسي نظير آب شناسي و زمين شناسي نفت وظيفه بررسي اين فضاهاي خالي را كه اصطلاحاً تخلخل ناميده مي‌شوند را دارند.

- اندازه دانه‌ها

يكي از مهمترين شاخصه هاي بافتي رسوبات و سنگ هاي رسوبي اندازه دانه هاي تشكيل دهنده آن مي باشد. زيرا توسط بررسي اندازه دانه ها مي‌توان انرژي عامل حمل ونقل و دوري و نزديكي رسوب نسبت به ناحيه فشار را تعيين نمود و به واسطه اندازه دانه ها تقسيم بندي رسوبات و سنگ هاي رسوبي مطابق جدول زير انجام مي شود. طبقه بندي دانه ها از روي بلندترين قطر آنها صورت مي گيرد كه براي اولين بار توسط ونثورث واودرن ارايه شد. اين مقياس لگاريتمي بوده و در آن ، هر درجه اي برابر بزرگتر از درجه قبلي است. امروزه اين مقياس ميلي متري نيز معروف است.

2: شكل دانه grain shape          : شكل دانه عبارت از توصيف فرم هندسي دانه در رسوب يا سنگ است كه توسط فرم، كروپت ، گردشدگي و بافت سطح دانه مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

الف ) فرم form : فرم عبارت است از رابطه بين سه قطر اصلي تشكيل دهنده يك دانه مي باشد ( اقطار بلند، كوتاه، متوسط) كه براساس آن دانه ها ممكن است به اشكال زير ديده شوند.

ب) كرويت sphericity

كرويت عبارتست از اين كه شكل دانه تا چه حد به كره نزديك باشد. كرويت يكي از ويژگي هاي ارثي دانه ها مي باشد. ج) گردشدگي reandness  : گردشدگي عبارتست از اين كه دانه رسوبي زوايا و گوشه هاي تيز خود را در حين حمل و نقل از دست بدهد. هرچه دانه رسوبي بزرگتر باشد گردشدگي سريعتر اتفاق مي افتد. امروزه اگر كنار بستر يك رودخانه برويد ذراتي را خواهيد ديد كه كاملاً‌ گوشه هاي تيز خودرا از دست داده اند. به واسطه ميزان گردشدگي مي توان به راحتي مقدار مسافت طي شده رسوب را تخمين زد. هرچه رسوبي مسافت بيشتري را طي نموده باشد گردتر مي شود. بايد توجه داشت ذرات دانه ريز در صد سيلت هيچگاه گرد نمي شوند. ميزان گردشدگي بستگي به درجه سايش دانه در هنگام حمل ونقل ، اندازه دانه ومسافت حمل ونقل دارد.

د) بافت سطح دانه grain surface texture  :  عوارض مواد در سطح دانه ، بافت سطح دانه را تشكيل مي دهند. بعنوان مثال رسوبات از منشاء يخچالي كه در حد گراول باشند عمدتاً برروي آن‌ها خطوطي ديده مي شود كه نمايانگر جهت حركت يخچال مي‌باشد. و يا اينكه در كنار ساحل دريا به دانه هاي ماسه اي توجه نمايند متوجه مي شويد كه دانه ها ماسه‌اي درخشان و براق مي باشند. زيرا سطح اين دانه‌ها در اثر حركت بر روي يكديگر توسط امواج براق گرديده است.در محيط هاي بياباني سطح دانه‌ها كدر يا مات است ، امروزه دانشمندان زمين شناسي توسط بررسي اين اختصاصات توسط ميكروسكوپ هاي پيشرفته ، به راحتي مي توانند فشار بسياري از رسوبات را شناسايي نمايند.

3 - جورشدگي sorting : جورشدگي به يكنواختي اندازه دانه‌ها در سنگ اشاره مي نمايد، اگر سنگي از دانه هاي بااندازه تقريباً يكسال تشكيل شده باشد را سنگ با جورشدگي خوب مي نامند و اگر سنگ از مخلوطي از دانه‌ها در سايزهاي مختلف نظير گراول ، ماسه و گل تشكيل شده باشد آن را سنگي با جورشدگي بد مي‌نامند، به طور كلي رسوبات ساحل دريا از جورشدگي بسيار خوب و رسوبات يخچالي از جورشدگي بدي بهره مي‌برند. دانشمندان از جورشدگي در تشخيص مقدار منافذ خالي موجود در سنگ استفاده مي‌نمايند.

4- طرز قرارگيري دانه ها : نحوه آرايش دانه هاو رسوبات در مقدارفضاي خالي بين ذرات حايز اهميت بسزايي است. بطوريكه هرگاه دانه ها به صورت مكعبي آرايش پيدا نمايند مقدار تخلخل به صورت 47 % و اگر به صورت رومبوئدر آرايش يابند ميزان تخلخل تقريباً نصف خواهد شد. اين مسئله در آب شناسي حائز اهميت است.

 سنگ هاي رسوبي دانه ريز براساس اندازه تشكيل دهنده اين گونه سنگ‌ها آن را به دو قسمت تقسيم مي‌شوند.

1- سيلت سنگ ها ( اندازه دانه‌ها يابين 4 تا 64 ميكرون)2- رس سنگ ها(اندازه دانه‌ها از 4 ميكرون كوچكتر مي‌باشد).

1- سيلت سنگ‌ها

اندازه دانه‌ها تشكيل دهنده اين گونه سنگها مابين 64 تا 4 ميكرون مي‌باشد. از نظر بافتي سيلت سنگ‌ها مابين ماسه‌ها و فسيل‌ها مي‌باشند. تشخيص اندازه دانه‌ها توسط چشم غير مسلح مشكل است، اما يكي از ساده ترين راهها براي تشخيص آن در طبيعت اين است كه اگر مقداري از آن را مابين دندان هاي خود قرار دهيم، دانه‌هاي تشكيل دهنده آن را احساس خواهيم نمود. كوارتز عمده‌ترين ذره تشكيل‌دهنده سيلت‌ها است

2- رس سنگ ها

شيل ها ويا رس سنگ ها از دانه هاي بسيار ريز ( كوچكتر از 4 ميكرون) تشكيل شده‌اند. بنابراين دانه‌ها بقدري ريز هستند كه توسط لنز دستي و ميكروسكوپ با بزرگنمايي كم هم قابل تشخيص نمي‌باشند. در طبيعت جهت تشخيص اين گونه سنگ ها از سيلت سنگ ها كافي است قدري آن را مابين دندان‌هاي خود بگذاريم بر اثر فشار هيچگونه دانه‌اي را در بين دندان‌هاي خود احساس نمي‌ نماييم. اين گونه سنگ ها را براساس رده‌بندي و نحوه شكسته شدن به دودسته شيل و رس سنگ تقسيم مي نمايد.

ـ شيل : داراي خاصيت فيسيليستي است fissile ) اين داراي لايه بندي ظريف بوده و در امتداد اين لايه بندي به راحتي جدا مي‌شود.

ـ رس سنگ : فاقد فيسيليستي بوده و به صورت نامنظم مي شكند.

ـ رنگ رسوبات دانه‌ريز بسيار متغير است كه علت برخي ازرنگ ها به شرح زير است.

رنگ سياه بعلت وجود مواد آلي مي‌باشد كه به اين گونه شيل ها ، شيل سياه مي‌گويند.

رنگ قرمز در شيل هاي قرمز بعلت وجوداكسيد آهن است ونمايانگر رسوبگذاري آن در محيط هاي اكسيدان مي‌باشد.

ـ كائولن : نوعي گل سنگ سفيد رنگ است كه عمدتاً از كاني كائوليونيت تشكيل شده است. اين گونه سنگ كاملاً اقتصادي است واز آن در ساخت چيني، كاغذ ، پلاستيك و صنايع ديگر استفاده مي‌شود. كشور مانسبت به اين ماده معدني نسبتاً غني مي‌باشد و معادن آن در استان آذربايجان شرقي ، خراسان و لرستان موجوداست.     ـ گل :

از نظر علمي گل عبارتست از مخلوط سيلت رس مي‌باشد. ومعادل سنگي گل را گلسنگ مي‌نامند. هرگاه گل سنگ داراي خاصيت فيسيليتي بود به آن گل شيلي مي‌گويند.

 سنگ هاي آواري دانه درشت

اجزاء تشكيل دهنده اين دسته از سنگ هاي آواري اندازه بزرگتر از

اجزاء تشكيل دهنده اين دسته از سنگ هاي آواري اندازه بزرگتر از 2 ميلي متر داشته و بر اساس گردشدگي دانه ها به دودسته كنگلومرا (Conglomerate) و برش (Breccia) تقسيم مي‌شوند. كنگلومرا يا سنگ جوش از قطعات گردودانه درشتي تشكيل شده كه اختلافش با برش در فقدان ذرات زاويه دار مي باشد. طبق نظريه پتي‌جان (Pettijohn) اگر ده درصد ذرات سنگي ابعاد بيش از 2 ميلي متر داشته باشند آن‌ سنگ را كنگلومرا مي نامند. برش سنگي است كه از قطعات زاويه‌دار و دانه‌دار درشت تشكيل شده است. اصولاً برش در وسعت خيلي كمتر از كنگلومرا در رسوبات ديده مي‌شود. علت گوشه دار بودن برش دراين است كه قطعات متشكله آنها بوسيله آب يا عامل ديگري حمل نشده‌اند ودر نتيجه زواياي آن ها محفوظ مانده است. از انواع برش ها مي توان به برش انحلالي ، برش گسلي وبرش آتشفشاني اشاره نمود.سنگ هاي آواري دانه متوسط (ماسه سنگ ها sandston

ماسه سنگ‌ها از دانه‌هاي در حدوداندازه ماسه (بين دو میلی متریا شصت وچهارمیکرون)تشكيل شده‌اند.

ماسه‌ها و ماسه سنگ‌ها نسبت به كنگلومرها داراي گستردگي بيشتري مي‌باشند و بر خلاف رسوبات دانه درشت از جورشدگي بهتري بهره مي‌برند. ذرات ماسه در ماسه سنگ ها عمدتاً توسط سيمان سيليس يا كربنات به يكديگر چسبيده است. در صورتي‌كه كنگلومرها اين امر بيشتر توسط ماتريكس انجام مي‌شود. ماسه سنگ‌ها را براساس تركيب شيميايي ذرات به سه دسته عمده تقسيم مي نمايند.

1- ماسه هاي كوارتزي Quartz Sand stone يا كوارتز آرنايت Quartz  arenite كه اين گونه ماسه ها حاوي بيش از نودو پنج درصد دانه‌هاي كوارتزمي‌باشند. علت فراواني دانه‌هاي كوارتزدراين دسته از ماسه سنگ ها فرسايش و حذف دانه‌ها ديگر نظير فلدسپات‌ها و... به علت هوازدگي مي‌باشد. اين گونه ماسه سنگ ها از نظر اقتصادي حايز اهميت فراواني مي‌باشند زيرا از آنهامي‌توان بعنوان سنگ معدن اس ای او دو جهت شيشه سازي و الكترونيك استفاده نمود. در ايران كوارتز آرنايت به وفور ديده مي‌شود. يكي از مهمترين سازند‌هاي اين ماده معدني است، بيس كوارتزيت به سن كامبرين است. كوارتز آرنايت ها در نواحي تشكيل مي‌شوند كه از نظر تكتونيكي فعال نباشد.

2- اركوز Arkose : ماسه سنگي است كه حدودبیست وپنج درصدحجم دانه‌هاي آن را ذرات فلدسپات تشكيل داده‌اند. بنابراين اركوز يك سنگ رسوبي آواري است كه از كوارتز و فلدسپات تشكيل شده است. فلدسپات ها معمولاً رنگ صورتي به اين قبيل ماسه سنگ‌ها مي دهند. از آنجايي كه فلدسپات ، يكي از كاني هاي اصلي تشكيل دهنده اركوز است واين كاني به سهولت توسط هوازدگي تجزيه مي‌شود. وجود فلوسپات فراوان در اين گونه ماسه سنگ مي توان نمايانگر شرايط آب و هوايي كاملاً خشك و يا بالا آمدگي سريع تاچه بعلت فعاليت هاي شديد تكتونيكي و فرسايش شديد پي آمدآن باشد. امروزه در نواحي گرم وخشك ايران در بستر رودخانه هاي فصلي عمدتاً ( رسوبات ماسه‌اي غني از فلدسپات نهشته مي‌شود.

3- ماسه سنگ ليت ارنايتي

در اين گونه ماسه سنگ ها مقدار قطعات خرده سنگي بيش ازبیست وپنج درصدمي باشد. جنس اين قطعات عمدتاً سنگ هاي دگرگوني با درجه خفيف ، سنگ هاي آذرين بيروني وقطعات رسوبي مي باشند. وجود اين گونه سنگ ها نمايانگر فعاليت‌هاي كوهزايي در ناحيه مورد بررسي مي‌باشد. در بسياري از مواقع فضاي مابين ذرات را در اين گونه ماسه سنگ‌ها را ماتريكس دانه‌ريز پر مي نمايد. 

ریشه لغوی

سنگ شناسی رسوبی از دو کلمه Sedimentary به معنی رسوبی و Petrology به معنی سنگ شناسی گرفته شده است.

دید کلی

سنگهای رسوبی به دلیل داشتن منابع مهم نظیر نفت ، گاز ، ذغال ، آهن ، اوارنیم و نیز مواد مورد نیاز در مصالح ساختمانی مانند آهک ، گچ و غیره از اهمیت خاصی برخوردارند لذا سنگ شناسی رسوبی یکی از مهمترین شاخه‌های علوم زمین محسوب می‌گردد. در حدود 70٪ از سنگهای سطح زمین ، دارای منشا رسوبی هستند، و این سنگها عمدتا از ماسه سنگها ، سنگهای آهکی ، شیل ها و به مقدار کمتری اما با همان معروفیت از رسوبات نمک ، سنگهای آهندار ، ذغال و چوب تشکیل شده است.

تاریخچه و سیر تحولی

·         مطالعه سنگهای رسوبی از نظر مشخصات ساختی ، بافتی و ترکیب شیمیایی آنها ، اولین بار در سال 1879 توسط سوربی انگلیسی انجام گرفت. وی مطالعه سنگهای رسوبی در مقاطع نازک را برای اولین بار ابداع نمود. بعدها در 1899 ، کایوی فرانسوی پاره‌ای از مشخصات میکروسکوپی و مشخصات ماکروسکوپی بعضی از سنگهای رسوبی در کشور فرانسه را ، به صورت مصور تشریح و تفسیر کرد.

از آن تاریخ به بعد ، به پیروی از کایو ، بررسیهای سنگهای رسوبی و کوشش اکثر سنگ شناسان ، عمدتا بر کانی شناسی و تشخیص کانی‌های تشکیل دهنده این سنگها متمرکز گردید. که در این میان ماسه سنگها و رسوبات ماسه‌ای و از میان کانی‌ها هم ، کانیهای سنگین (دارای وزن مخصوص بیش از 2.85) ، بیشتر مورد توجه قرار گرفتند.

·         در سال 1919 ، ونت ورث آمریکایی برای سنجش اندازه ذرات و دانه های تشکیل دهنده رسوبات تخریبی مقیاسی ارائه داد و به کمک مقیاس ونت ورث مطالعه دانه سنجی و تجزیه‌های کمی و مکانیکی رسوبات بر مبنای اندازه دانه ها و فراوانی آنها ، میسر گردید.

·         سرانجام در 1933 ، آدن و کرمباین ، مقیاس‌های جدیدتری برای اندازه گیری دانه‌های رسوبی ارائه دادند و در مکانیسم تجزیه‌های مکانیکی رسوبات تخریبی ، تسهیلات زیادتری ایجاد کردند. امروز هم ، مقیاسهای اندازه گیری متداول برای مطالعات رسوب شناسی و سنگهای رسوبی ، به نام همین افراد معروف بوده و مورد استفاده سنگ شناسان و رسوب شناسان قرار دارد.

گروههای اصلی سنگهای رسوبی

رسوبات سیلیسی آواری :
رسوبات سیلیسی آواری (همچنین تحت عنوان رسوبات تریجنوس یا اپی کلاستیک خوانده می‌شوند) آنهایی هستند که از خرده سنگهای قبلی که توسط فرآیند فیزیکی حمل و رسوب کرده‌اند، تشکیل شده‌اند. این گروه شامل سنگها زیر می‌باشد:

·         کنگلومراها :
در این سنگها ، مواد دانه درشت گرد شده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.

·         برش‌ها :
مواد دانه درشت گرد نشده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.

·         ماسه سنگها :
اندازه دانه‌ها در ماسه سنگها ، کمتر از 2 میلیمتر است.

·         گلسنگها :
اندازه دانه‌ها کمتر از 2 میکرون می‌باشد.

رسوبات بیوژنیک ، بیوشیمیای و آلی :
رسوباتی هستند که بیشتر منشا بیو ژنیکی ، بیو شیمیایی و آلی دارند و شامل:

·         سنگهای آهکی :
سنگهای آهکی می‌توانند هم از طریق ته نشست مستقیم CaCo3 از آب دریا و هم از طریق رسوب کردن اسکلت‌های کربناتی موجودات به وجود آید.

·         چرت‌ها :
چرت ، یک واژه خیلی کلی برای رسوبات سیلیسی دانه ریز ، با منشا شیمیایی ، بیو شیمیایی یا بیوژنیکی است.

·         فسفاتها :
یکی از مهمترین کانی‌های رسوبی فسفاتها ، آپاتیت می‌باشد.

·         ذغال و شیل نفتی :
ذغال و شیلهای نفتی که از بقایای موجودات زنده قدیمی می‌باشند، انعکاسی از فرآیندهای دیانژ و دگرگونی دارند.

رسوبات شیمیایی :
این رسوبات منشا شیمیایی دارند و شامل موارد زیر می‌باشند:

·         تبخیر‌ی‌ها: تبخیری‌ها عمدتا رسوبات شیمیایی هستند که پس از تغلیط نمک‌های محلول در آب (بر اثر تبخیر) رسوب کرده‌اند.

·         سنگهای آهن‌دار :
آهن
، عملا بر اندازه چند در صد در تمام سنگهای رسوبی وجود دارد، ولیکن بطور غیر معمول ، در جایی که مقدار آهن بیش از 15٪ باشد، سنگهای آهن‌دار را تشکیل می‌دهد.

رسوبات آذر آواری :
رسوبات آذر آواری رسوباتی هستند که عمدتا از دانه‌های با منشا ولکانیکی ، که از فعالیت‌های آتشفشانی همزمان سرچشمه گرفته‌اند، تشکیل شده‌اند. و شامل موارد زیر می‌باشند:

·         رسوبات اتوکلاستیک :
سنگهای ولکانوژیکی هستند که توسط برشی شدن در جای لاوا تشکیل شده‌اند.

·         رسوبات پیروکلاستیک – ریزشی :
این رسوبات به راحتی از طریق خرده‌های آتشفشانی خارج شده از یک مجرا یا یک شکاف ، بر اثر انفجار ماگماتیکی ، تشکیل می‌شوند.

·         رسوبات ولکانی کلاستیک – جریانی :
این رسوبات توسط انفجارات فورانی در محیط‌های خشکی ایجاد می‌شوند.

·         هیدروکلاستیک‌ها :
هنگامی که لاوای خارج شده ، با آب تماس پیدا کند، سرد شدن و خاموشی سریع ، باعث قطعه قطعه شدن لاوا می‌شود. این قطعات پس از حرکت در آب و دانه دانه شدن رسوبات هیدروکلاستیک را تشکیل می‌دهند.

·         رسوبات اپی کلاستیک :
رسوباتی هستند که از حرکت و ته نشست مجدد رسوبات ولکانی کلاستیک ایجاد شده‌اند.

اهمیت مطالعه سنگهای رسوبی

·         سنگهای رسوبی در ادوار گذشته زمین شناسی در محیطهای طبیعی متفاوتی که امروزه وجود دارد، رسوب کرده‌اند. مطالعه این محیطهای عهد حاظر و رسوبات و فرآیندهای آنها به درک بیشتر معادل قدیمی آنها کمک می‌کند.

·         دلایل زیادی برای مطالعه سنگهای رسوبی وجود دارد زیرا ارزش اقتصادی کانی‌ها و مواد موجود در آنها کم نمی‌باشد. سوخت‌های نفت و گاز از پختگی مواد آلی در رسوبات مشتق شده و سپس این مواد به یک سنگ مخزن مناسب ، که عمدتا یک سنگ رسوبی متخلخل است، مهاجرت می‌کند. ذغال ، سوخت فسیلی دیگری است که البته در توالی‌های رسوبی نیز وجود دارد. روشهای رسوب شناسی و سنگ شناسی به طور گسترده در پی جویی ذخایر جدید این منابع سوختی و سایر منابع طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سنگهای رسوبی بیشتر آهن ، پتاس ، نمک و مصالح ساختمانی و بسیاری دیگر از مواد خام ضروری را تامین می‌کنند.

·         محیطها و فرآیندهای رسوبی و جغرافیای قدیمی و آب و هوای قدیمی ، همگی را می‌توان از مطالعه سنگهای رسوبی استنباط کرد. اینگونه مطالعات به شناسایی و درک تاریخ زمین شناسی زمین کمک فراوانی می‌کند. سنگهای رسوبی حاوی زندگی گذشته زمین ، به فرم فسیل‌ها هستند که اینها مفاهیم اصلی انطباق چینه شناسی در فازوزوئیک می‌باشند.

 

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در شنبه سی و یکم فروردین 1387  |
 اشتبین مروارید بخش سیه رود
صــفحه عالم ده بیر درّ نـهـان دیر اوشــتوبــون            
وزنه گلمز، چکمک اولماز چوخ گیران دیر اوشتوبون  
باش چکیب عرش برینه دورد طرفدن داغ لاری           
فی الحـقـیقـت لـنگر کـون و مـکان دیـر اوشتوبون  

حکیم نباتی  
روستای اشتبین در طول 46 درجه و 29 دقیقه شرقي و عرض 38 درجه و 51 دقیقه شمالي قرار دارد و از توابع بخش سیه رود و دهستان نوجه مهر شهرستان جلفا واقع در استان آذربایجان شرقی است. فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود، خداآفرین حدود 7 کیلومتر است.  
روستای اشتبین متشکل از سه آبادی به نامهای هراس، سیاوشان و جعفرآباد، نمونه ای از روستاهای کوهستانی ـ میان دره ای محسوب می شود.  
محدوده روستا از نظر تقسیمات آب و هوایی جزء مناطق با اقلیم سرد و دارای زمستانهای طولانی بوده و برای چندین ماه از سال پوشیده از برف است.  
بافت روستای اشتبین بواسطه احاطه ی باغات و سایر عوامل کالبدی نظیر ناهمواری ها، بستر سنگی، شیب تند اراضی و شرایط اقلیمی خاص، کاملا فشرده و فقط در محدوده شمالی روستا امکان توسعه محدود وجود دارد.  
در سال 1385 روستای اشتبین دارای 773 نفر جمعیت در قالب 150 خانوار بوده است.  
این روستا با شماره 2692 در تاریخ 17/3/79 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است. اسناد به دست آمده از سنگ نوشته های موجود در روستا تاریخ 843 و 976 هجری قمری را نشان می دهند، ولی به نظر می رسد معماری موجود در برخی بناها مربوط به دوره اشکانیان است.  
از لحاظ بافت، اشتبين جزو روستاهاي تلي شكل است كه داراي چشم انداز خيلي جالب مي باشد . در شرق و پایين ترين قسمت دره روستا ، رودخانه اي در جريان است كه با صداي دلنواز و منظره  منحصر به فردش زينت و زيبایي خاصي بر روستا بخشيده است و حتي وجود باغ های وسيع و سرسبز در پرتو اين رود است . به علت عدم رعايت بهداشت وجاري ساختن فاضلاب هاي منازل (به دليل بافت شهري فعلي ) وريختن خاكستر تنورها وفضولات حيواني در رودخانه بعضي مواقع رنگ رودخانه تغيير مي يابد .  
اقتصاد روستا بر اساس باغ داري ودام داري است و بيشتر روستایيان داراي باغات پربار و وسيع هستند و از طريق فروش ميوه جات از جمله انجير، انار، گردو، سيب و ... امرار معاش مي كنند .  
مهمترين محدوديت روستا در توليد وارائه ی محصولات به بازارهاي منطقه اي، دوري از بازار مصرف مي باشد كه باعث افزايش هزينه حمل مي گردد . ضمن اينكه روستاي اشتبين توانايي بالقوه اي براي تبديل به منطقه توريستي را دارد .  

 وجه تسمیه اشتبین  
برخی از محققان گفته اند: چون روستای اشتبین از «سه» آبادی نزدیک به هم تشکیل شده لذا این جا را اوش توبین یا سه  روستا نامیده اند من این نظر را رد نمی کنم اما دیدگاه دکتر حسین محمد زاده صدیق مصحح دیوان ترکی حکیم نباتی  را نیز در این خصوص قابل تأمل می دانم و خلاصه ی نظر وی را جهت آگاهی خوانندگان ارجمند هفته نامه گویا در این بخش ارائه می نمایم ایشان نوشته اند:  
«واژه ی اوشتوبون از سه قسمت تشکیل شده است؛ اوش + توب+ون  
اوش همان اوچ در گویش اهر و پیرامون آن است و به معنی عدد سه است.  
توب به معنی قوم، قبیله و جمعیت است  .  
بخش سوم آن «ین» یا «ون» در اغلب اسامی مکان های جغرافیایی آذربایجان و سایر مناطق ایران به چشم می خورد.  
پس  اوشتوبون یعنی محل زندگی سه قوم و می دانیم که حداقل تا زمان حکیم نباتی علاوه بر جمعیت ترک زبان اقوام تات و ارمنی نیز در این روستا ساکن بودند اما بعدها  با غلبه ی زبان ترکی این اقوام از نظرگویش و آیین با ترک زبانان روستا همسان شده یا از آن جا مهاجرت کرده اند. »  

حکیم نباتی شاعر و عارف مشهور اشتبینی در قصیده ای با مطلع:  
یئنه شوریده کونلوم عاشیق بیر گول عذار اولموش            
 ائدیب مشق جنون،دیوانه لر تک داغدار اولموش  

بیتی به گویشی تاتی سروده که بر حضور تات زبان ها در اوشتبین صحه می گذارد:  
ذونستش چه دوت شعر و نوایم چمی جوقندا                
ایزان زون ویل برو خوش ماهرو پالوده وار اولموش
|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در سه شنبه بیستم فروردین 1387  |
 شعری از استاد حکیم نباتی

گؤره سن من نییه یارب بئله نالان اولـــــــدوم؟

غلط ائتـدیم کی سنه واله و حئیران اولــــــــــــدوم.

اودا یاخدین من بیچاره نی پروانه کیمــــــــــی،

آجیغین گـــــلدی مگر عاشیق انسان اولــــــــــدوم؟

سود و سرمایه می مجموع ألیمدن آلــــــــــدین

نییـــــه کیم زاهید اولوب مسجده دربان اولـــــدوم!

شیخ صنعان کیمی بوینوما سالدیم زنــــــــــار،

اینــــــــــدی گل گؤر کی کلیسالارا رهبان اولدوم.

ائتدیم اول دلبر ترسایا بوگون بیر سجـــــــــده،

ایندی بیلدیم کی یقین من ده موسلمان اولــــــــدوم!

لله الحمد کی من کوفرده بولدوم ایمـــــــــــــان،

کئــــــچن ایامه نه حاصیل که پشیمان  اولــــــدوم!

گل نباتی،دولانیم باشینا،وه! وه! نه گـــــــــــؤزه ل

جام وئریب، یاره وفا راهینه قوربان اولـــــــــدوم

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در سه شنبه بیستم فروردین 1387  |
 شعر استاد حکیم نباتی

ساقــــــیا! دور دولانــــــــیم باشـــــینا ،گل دؤورانـه

جام زرینی گؤتور، بیـــــــــــرجه دولان مستانــــــه!

تار زولفون کیمی ظالیم! منـــــــی بی جان ائله دین،

گتیر اول روح و روان ایله منــــــــــی بیر جـــــــانه.

گـــــــؤرمه سین ئـــوزگه گؤزللر من و مجنونو،مگر

ســــــــالیب اول کافــــــــیر بــــــــی رحم منی زندانه.

عشقـــــــــدن گـــؤر نه عجب نفعه یئتیشدیم وه! وه!

عــــــــاقیل عصر ایکـــــن ائتــــــــدی منی دیــــوانه.

قورخمـــــــا نیـــــــــران فـــــراقین شرریندن ای دل!

صـــــــدق ایلــــــــه دوت أوزونـو بیرجه شه مردانه

اســــــــم اعــــــــظم دئیــــــــــلن، اســـم علیدیر بالله!

گــــــزمه بــــــی جـــــــا یئـره نسناس کیمی هر یانه!

ائتمـــــز اقـــــــــرار نباتــــــــی! بو سؤزه زاهد دون،

گلمـــــــــز ایمانـــــــــا یقیـــــــــن،آند ایچه سن قرآنه.

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در سه شنبه بیستم فروردین 1387  |
 بررسى كانه زايي طلا در محدوده مسجد داغي جلفا
محدوده اكتشافى مسجد داغى جلفا در ورقه زمين شناسى 1:100.000 جلفا قرار دارد. اين محدوده از نظر زمين شناسى ساختارى بخشى از زون البرز باخترى- آذربايجان (نبوى،1355) است. قديمى ترين رخنمونهاى سنگى در محدوده مورد مطالعه مربوط به فليشهاى ائوسن است كه به طور گسترده در بخش جنوبى و شمال خاورى محدوده ديده مى شود. بخش ديگر رخنمونهاى سنگى محدوده را به طور عمده مجموعه سنگهاى آتشفشانى آندزيت- تراكى آندزيت تشكيل مى دهد كه بر اثر عملكرد توده هاى نفوذى درونى كوارتز مونزونيتى قرار گرفته و دگرسانى فيليك و فيليك كربناتى را در محدوده مورد مطالعه ايجاد كرده اند. كانى سازى به طور عمده در مجموعه آتشفشانى به صورت رگه هاى سيليسى- باريتى نمود يافته است.
مطالعات كانه نگارى و SEM در محدوده مورد مطالعه نشان دهنده وجود كانى سازى از نوع سولفيدى بخصوص سولفيدهاى مس سرب و روي و انواع پيريت است كه به صورت اوليه و ثانويه ظاهر شده اند. كانى سازى گالن و اسفالريت در رگه اصلى محدوده ديده شده و در بخش دگرسان شده گمانه هاى حفارى ديده نمى شود (حاجى عليلو، 1378).
مطالعات? SEMنشان دهنده عدم وجود طلا در كانه هاى سولفيدى است. از طرفى مطالعات ميانبارهاى سيال در محدوده نشان دهنده دماى پايين هنگام تشكيل كانه زايى طلا است (از 120 تا 150 درجه سانتى گراد) و مقدار شورى بسيار كم كه نشان دهنده احتمالى عدم حمل طلا توسط كمپلكسهاى كلريدى در اين مرحله بوده است (1993, Mehrpartou). بررسيها با توجه به عناصر پاراژنز، باطله و همچنين دگرسانى در اطراف رگه هاى سيليسى نشان دهنده وجود يك كانسار مس پورفيرى طلادار است، كه رگه هاى طلادار از نوع اپى ترمال با سولفيد بالا و در شكستگيهاى وابسته به اين سامانه پورفيرى جايگزين شده است (Zoto, 1992)
|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در یکشنبه هجدهم فروردین 1387  |
 ظرفيت كاني سازي اورانيوم و مدل آن در رسوبات نئوژن،حوضه تلخه رودمنطقه تبريز ـ اهر
حوضه تلخه رود در آذربايجان خاوري، بوسيله ارتفاعات و توده هاي پلوتني- ولكانيكي احاطه شده ودر واقع يك حوضه بين كوهستاني مي باشد كه در مجموعه اي از قوسهاي ماگمايي مربوط به اواخر ترسي ير، قرار گرفته است. سر شاخه هاي تلخه رود از ارتفاعاتي چون آتشفشان هاي سبلان، بزقوش، دچان وقوشه داغ سرچشمه گرفته و با شستشو دادن دامنه هاي مذكور، مقدار قابل توجهي از اورانيوم موجود در آنها را به كنال اصلي رودخانه حمل كرده ودر آنجا در لابلاي ر سوبات مئاندري رود خانه و پهنه هاي دلتايي رسوب داده است.
بررسي آماري عيار اورانيوم و عناصر ديگر در توالي هاي رسوبي ميوسن بالايي ميان تبريز و اهر در تلخه رود، وقوع كاني سازي را در منطقه مشخص مي سازد. ارتباط اورانيوم با مس، موليبد نيوم و واناديوم و همبستگي مثبت عناصر مزبور، مويد كاني سازي از تيپ ماسه سنگي و از نوع هلالي (Roll front) است. اين همبستگي تنها در ستون چينه اي اميد چه مشاهده شده و آنومالي هاي مربوط هم از نوع اپي ژنتيك مي باشد. در گور چين اورانيوم با عناصر شاخص تيپ ماسه سنگي همبستگي منفي نشان مي دهد. حال آن كه شيل هاي تيره در ستون چينه اي اين منطقه با وجود تاثير فرو شست(leaching) و هوا زدگي هاي سطحي، از عيار كم وبيش بالاي اورانيوم(حداكثر- PPm14) برخوردارند. تجمع اورانيوم در اين سنگها از طريق « جذب» روي مواد آلي و يا ذرات وكاني هاي رسي، همزمان با رسوب گذاري صورت گرفته وكاني سازي مربوطه، از نوع سين ژنتيك است.
فراواني سيمان كلسيتي در ليتو فاسيس هاي ماسه سنگي مويد وفور (Co3-2) در محيط هاي ديا ژنزي بوده كه نقش مهمي در انتقال اورانيوم موجود در محيط هاي مذكور به صورت كربوكسيل اورانيوم ايفا نموده و محلول هاي اخير در نهايت در شرايط احيا و محيط هاي شيميايي مناسب مي تواند به اكسيد اورانيوم تبديل شده باشد.
|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در یکشنبه هجدهم فروردین 1387  |
 ويژگي هاي کاني شناسي، دگرساني متاسوماتيکي و شرايط تشکيل اسکارن آهن پهناور، خاور سيه رود

اسکارن پهناور، در خاور سيه رود، نمونه اي شاخص از اسکارن هاي غني از مگنيت است که در محل همبري توده نفوذي کوارتز-ديوريتي قولان با مشخصه گرانيتوييدي تيپ I (به سن اليگوميوسن) با سنگ هاي کربناتي غالبا آهکي کرتاسه بالايي تشکيل شده است. مشاهدات صحرايي و مطالعات کاني شناسي نشان مي دهند اسکارن پهناور از نوع کلسيک بوده و شامل دو زون 1) درون اسکارن و  2) برون اسکارن است. برون اسکارن زون اصلي بوده و خود شامل دو زون مشخص 1) گارنت اسکارن در سمت همبري و 2) اپيدوت اسکارن با فاصله دورتر از همبري مي باشد. دو مرحله کلي اسکارن زايي در پهناور تشخيص داده شد، 1) مرحله پيشرونده و 2) مرحله پسرونده. مرحله پيشرونده که در محدوده دمايي 470-550°C تشکيل شده، خود شامل دو مرحله مجزا، الف) تشکيل اسکارنوييد هورنفلسي (باي متاسوماتيک) و آهک هاي دوباره تبلور يافته (مرمر) به صورت ايزوشيميايي و ب) تشکيل اسکارن متاسوماتيک که در طي آن يک سري کاني هاي سيليکات کلسيم بدون آب دانه متوسط تا درشت تشکيل شدند. مرحله پسرونده در دماي کمتر از 470°C شروع شده و شامل دو مرحله جداگانه است. الف) مرحله پسرونده پيشين که در آن مجموعه کانيايي سيليکات کلسيم بدون آب تشکيل شده در مرحله پيشرونده توسط يک سري کاني هاي سيليکات هاي کلسيم آبدار (اپيدوت، ترموليت- sاکتينوليت)، سيليس (کوارتز)، کربنات (کلسيت) و کاني هاي مات (مگنتيت، هماتيت و پيريت) جانشين شده اند. مگنتيت عمدتا در طي اين مرحله تشکيل شده است. ب) مرحله پسرونده پسين که در جريان آن بيشتر کاني هاي تشکيل شده در مراحل قبلي متحمل دگرساني شده و به يک سري مجموعه دانه ريز شامل کلريت، کلسيت، کوارتز، هماتيت و کاني هاي رسي تبديل شده اند.

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در یکشنبه هجدهم فروردین 1387  |
 پترو گرافي و پترولوژي توده نفوذي كمتال ( خاور جلفا و سيه رود )

توده نفوذي كمتال بخشي از باتوليت مركب قره داغ ( قولان ) محسوب ميشود كه در 180 كيلومتري شمال - شمال باختر تبريز و 60 كيلومتري خاور جلفا و 30 كيلومتري خاور سيه رود واقع شده است . توده نفوذي كمتال داراي دو بخش جداگانه شامل يك بخش حدواسط - بازيك و يك بخش اسيدي مي باشد . بخش اسيدي با تركيب سنگ شناختي مونزوگرانيت به داخل بخش حدواسط - بازيك با تركيب سنگ شناختي مونزونيت ، مونزوديوريت، كوارتز مونزونيت و كوارتز مونزوديوريت نفوذ كرده است . رگه هاي حاوي كوارتز و اپيدوت، بخش حدواسط - بازيك را بصورت شعاعي قطع كرده اند . اين رگه ها محصول سيالات هيدروترمالي مشتق از بخش اسيدي مي باشد . همرشدي گرانوفيري در داخل مونزوگرانيت ديده نميشود ولي ميرمكيت هاي ريز در مقادير نسبتاً فراوان وجود
دارند . انكلاوهاي متعددي در اندازه هاي مختلف در داخل هر دو بخش اسيدي و حدواسط - بازيك وجود دارد . اين انكلاوها شامل انكلاوهاي MME و FME در داخل بخش اسيدي و MME در داخل بخش حدواسط - بازيك مي باشد تمامي سنگهاي تو ده نفوذي كمتال داراي ماهيت كالكوآلكالن با پتاسيم بالا مي باشند . اين سنگها متآلومين بوده و در زمره گرانيتوئيدهاي تيپ I قرار ميگيرند . در نهايت، اين سنگها داراي منشاء تركيبي ) گوشته اي - پوسته اي ) بوده و در ارتباط با مناطق فرورانشي ) ) VAG قبل از برخورد و هم زمان با برخورد هستند .

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در یکشنبه هجدهم فروردین 1387  |
 مختصري درباره گردشگري شهرستان جلفا

مختصري درباره گردشگري شهرستان جلفا

شهرستان جلفا در کناره رودخانه مرزي ارس ، يکي از مناطق زيباي

 طبيعي بکر و دست نخورده کشور است که در 120 کيلو متري تبريز

و 50 کيلومتري شمال شهر مرند واقع شده و از دو بخش مرکزي و

 سيه رود تشکيل شده و مرکز آ ن شهر جلفا و قطب جمعيتي آن

 هاديشهر مي باشد. و بخش اعظم آن کوهستاني است و در بين

شهرستانهاي کليبر ، ارسباران ، مرند ، خوي و در جنوب جمهوري هاي

 خود مختار نخجوان و ارمنستان  قرار دارد.

قسمتي از شهرستان كه در حاشيه رودخانه ارس واقع شده اصولاً

داراي آب و هواي گرم و معتدل بوده اما مناطق ييلاقي آن در ارتفاعات

عمدتاً از آب و هواي خنك در تابستان‌ها و برف و كولاك شديد در

زمستان‌ها برخوردارند. گرم‌ترين و سردترين ماه سال تير و بهمن

 مي‌باشند. دماي متوسط سالانه در ايستگاه هواشناسي  8/15

درجه سانتيگراد ميباشد.

همچنين ميانگين ده ساله بارش در اين ايستگاه 176 ميليمتر ميباشد

که با افزايش ارتفاع ميزان نزولات نيز افزايش مي‌يابد

 

  در اين شهرستان پناهگاه حيات وحش " کيامکي " قرار گرفته که

نام اين پناهگاه ، از کوه 3347 متري " کيامکي داغي " که از مهمترين

ارتفاعات شهرستان به شمار مي آيد ، برگرفته شده است . در دامنه

 شمالي ارتفاعات کيامکي داغ و داخل يکي از دره هاي نزديک روستاي

 داران ، آبشار زيبايي با نام " آسياب خرابه " قرار دارد که اطراف آنرا

درختچه هاي انجير ، زرشک و نسترن هاي وحشي پوشانده است .

در محل ريزش آب ، گياهان آبزي و کنارآبزي نظير خزه ، پرسياوش و

بولاغ اوتي روييده است که بر زيبايي هاي آبشار مي افزايد. يکي از

ويژگي هاي منحصر به فرد آبشار ، آن است که به علت مقاومت

نداشتن طبقات آهکي، قسمت زيرين آبشار عقب نشيني کرده است

و بدين ترتيب، در اين قسمت حفره اي به وجودآمده است و در اين

 حفره ، درختان بيد تنومندي روييده اند که سايه اندازشان محل

مناسبي براي استراحت گردشگران است . همچنين وجود

دره ماهاران در نزديکي روستاي قشلاق در دامنه شمالي کامکي

 داغ و ييلاق " قره چي " در ناحيه جنوبي منطقه کيامکي موجب

شده است همه ساله بسياري از علاقه مندان طبيعت ،

 گردشگران و کوهنوردان در کنار دامداران مهاجر به ديدن

آبشارها ، علفزارهاي وحشي و مناطق ييلاقي اين ناحيه است

در اين منطقه به علت وجود اختلاف ارتفاع بسيار در يك

محدوده و تفاوتهاي اقليمي متفاوت، فصول رويش گياهان

متنوع است. درحاليكه در اواخر زمستان و اوايل بهار در

 كناره‌هاي رودخانه ارس درختان به شكوفه نشسته و گل و گياه

 حال و هواي بهاري را در منطقه بوجود آورده است. ارتفاعات

جنوبي خصوصاً ارتفاعات كيامكي داغ پوشيده از برف بوده

و اوج رويشهاي آن در اواخر بهار و اوايل تابستان اتفاق مي‌افتد.

 وجود اين تنوع اقليمي خود بر جذبه‌هاي توريستي منطقه

افزوده و علي‌رغم عدم شناخت عموم از جاذبه‌هاي طبيعي

موجود در منطقه باز هم تعداد كثيري از علاقمندان به طبيعت

 در فصول مختلف سال از زيبايي‌هاي اين منطقه استفاده

 مي‌كنند. در ايام نوروزي به علت رويش لاله‌اي رنگارنگ

 در دامنه اي كوهستاني كنتال و قلعه علي‌بيگ كه به

صورت مزرعه‌اي از لاله‌ منظره بسيار بديع و زيبايي را

بوجود مي‌آورد تعداد زيادي از دوستداران طبيعت به منطقه

 مراجعه و از تماشاي اين منظره بهره‌مند مي‌شوند.

وجود آثار باستاني و تاريخي در اين منطقه ، نشانگر قدمت

تاريخي آن است . برخي از آثار تاريخي ، استحکامات و

قلعه هاي جنگي هستند که مردم منطقه براي دفاع يا

 تهاجم از آنها استفاده مي کرده اند. يکي از مهم ترين

اين آثار " قلعه علي بيک " است . اين قلعه در  بالاي

 صخره هاي کامتال واقع شده است. مصالح به کار رفته

 و سبک معماري در اين قلعه بيانگر آن است که قدمت

تاريخي ساختمان به دوران پيش از اسلام باز مي گردد.

 شهرت يافتن اين قلعه به نام " علي بيک " از آن روست

که او يکي از خوانين قفقازي بوده و از منطقه تحت سلطه

 صفويه گريخته و در اين قلعه اقامت گزيده است. در حال

 حاضر ، فقط آثار ديوارهاي جانبي ساختمان اصلي و دروازه

ورودي قلعه که از يک طاق ضربي با سنگهاي تراشيده تشکيل

 يافته است ، باقي مانده و بقيه تخريب شده اند.

از ديگر آثار تاريخي و مذهبي منطقه مي توان " گور قلعه يي "

 در يک کيلومتري شرق روستاي مارازاد ،  حمام

عباس ميرزاي قاجار واقع در روستاي کردشت که داراي سابقه

 تاريخي درخشاني است

 و از معماري بسيار زيبايي برخوردار بوده و از بناهاي

 دوره صفويه است كه توسط حاكمان مستقر در قلعه

كردشت كه از موقعيت نظامي ويژه‌اي برخوردار بوده بنا

 شده است. اين حمام در حال حاضر از بناهاي تاريخي

محسوب و تحت مراقبت مي‌باشد امامزاده محمد در قريه

" نوجه مهر " که طبق شجره‌نامه از نواده امام جمعفر صادق

 (ع) بوده و در دوران حكومت صفويه زندگي و در همان دوران

وفات و در اين مكان به خاك سپرده شده است ، امامزاده شعيب

كه به اواخر قرن هفتم زمان حكومت ايلخانيان منتسبت شده و

در روستاي دوزال واقع شده ، امامزاده اسماعيل در روستاي زاويه

، کليسا خرابه ( سنت استپانوس ) در 15 کيلومتري غرب شهر

جلفا و کل تپه ( تپه خاکستر ) که بقاياي يک آتشکده قديمي در 

 هاديشهر است را نام برد.

|+| نوشته شده توسط آرازجوانی در یکشنبه هجدهم فروردین 1387  |
 
 
بالا